చం॥ ధరణిని శ్రామికుండగుచుఁ దత్పరుఁడై గురిఁ గాంచి కష్టముల్ విరిసిన లెక్క పెట్టకను భీతిని వీడుచు సాగు చుండినన్ బరఁగ నిరోధనమ్ములటు వాటిని నెంచక యుండి మూలమౌ కరణము విస్మరించు నెడఁ గల్గవు కీర్తియు గౌరవమ్ములున్
కరణము కారణము
(సాధకునకు ఎన్నో అడ్డంకులు ముఖ్యంగా శాస్త్ర శోధన (scientific research) లో. అప్పుడు వాటికి కారణాలు కనుక్కొని ముందుకెళ్ళాలి. ఒకోసారి ఆ అడ్డంకి నూతన ఆవిష్కరణకు దారితీస్తుందండి)
రిప్లయితొలగించండిధరలోన నాస్తి కత్వము
పెరుగుచు ధర్మమ్ము పట్ల విముఖత పెరిగెన్
మరణించిన వారికి సం
స్కరణమును మరువఁ గలుగవు గౌరవకీర్తుల్.
ధరణిని నాస్తికత్వమది ధర్మము వీడు మటంచు చెప్పగా
నరుడది యాలకించుచు సనాతన ధర్మము నాచరించుటే
భరమని యెంచి పుత్రునిగ బాధ్యత యంచు దలంచ కుండ సం
స్కరణము విస్మరించు నెడఁ గల్గవు కీర్తియు గౌరవమ్ములున్.
(సమస్యా పాదము కందపద్యంలో)
రిప్లయితొలగించండి(శ్రీకృష్ణరాయబారం ముందు ధర్మరాజుతో శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అంటున్నాడు)
కం.
దయవలదు ధర్మజా! హిత,
నియమ *“రణము* *విస్మరించు నెడఁ గల్గవు కీ*
*ర్తియు గౌరవమ్ములున్* ”*నే
రయమున హస్తినకుబోయి రావలెనిపుడున్
అరయగ నెన్నిక లందున
రిప్లయితొలగించండిపురజనులకొసగిన మేలు పూన్చుట లో నా
చరితము నందలి తప్పుకు
కరణమును మరువఁ గలుగవు గౌరవకీర్తుల్
ధరణిని మానవుల్ సతము ధర్మపథంబును వీడకుండగన్
రిప్లయితొలగించండిపరువును బెంచు కృత్యముల బాయక సల్పిన కీర్తిచంద్రికల్
వరముగ విస్తరించు భువి వారిని మెచ్చెదరెల్లరట్టి స్వీ
కరణము విస్మరించు నెడఁ గల్గవు కీర్తియు గౌరవమ్ములున్
కందం
రిప్లయితొలగించండిగురికలిగిన కవివరులున్
బరిపరి విధముల వధాన పథికులు నైనన్
మెరయ సమస్యకనఁ బరి
ష్కరణమును మరువఁ గలుగవు గౌరవకీర్తుల్
చంపకమాల
తొలగించండిగురిగల పండితోత్తములు గూర్తురు గాదె విభిన్న పూరణల్
బరిపరి రీతులన్ జెలఁగి ప్రాశ్నికులొప్పగ నైపుణీ క్రియన్
వరుసగ పేర్చి పాదముల భావమునందు సమస్య వీగు సం
స్కరణము విస్మరించు నెడఁ గల్గవు కీర్తియు గౌరవమ్ములున్
రిప్లయితొలగించండిపరిభూతమ్మది యేలర
యరయగ పద్య రచన కిట యతి ప్రాసలె కా
దుర యాయువు పట్టగు వ్యా
కరణమును మరువఁ గలుగవు గౌరవకీర్తుల్.
పరిణతి నందినిట్టి పలు పండితు లెల్లరి కావ్యముల్ సదా
ధరణిని నిల్చి కీర్తినిడె తథ్యమదేలన నోయి మిత్రమా
యరయగ కావ్యసృష్టి కిట నాయువు పట్టని చెప్పు నట్టి వ్యా
కరణము విస్మరించు నెడఁ గల్గవు కీర్తియు గౌరవమ్ములున్.
విశ్వామిత్రుడు దశరథుని వద్దకు వచ్చి యాగ రక్షణకై
రిప్లయితొలగించండిరామ లక్ష్మణులను తనతో పంపమని కోరిన సందర్భములో...
సరియగు పాలన నీదని
విరివిగ సామ్రాజ్యమంత విశ్వాసముతో
నిరతంబున్నను నృపతికి
కరణమును మరువఁ గలుగవు గౌరవకీర్తుల్
సరియగు పాలనమ్మునిడి సర్వులకున్ హితమైన కార్యముల్
నిరతము సల్పు వాడవని నిక్కముగా జనులంత నమ్మినన్
గురుతర బాధ్యతల్ నెరపి కోరిన మేలొనగూర్చుటే ప్రియం
కరణము విస్మరించు నెడఁ గల్గవు కీర్తియు గౌరవమ్ములున్
[ కరణము = కర్మువు; ప్రియంకరణము = ప్రియమైన కార్యము ]
చం॥ ధరణిని శ్రామికుండగుచుఁ దత్పరుఁడై గురిఁ గాంచి కష్టముల్
రిప్లయితొలగించండివిరిసిన లెక్క పెట్టకను భీతిని వీడుచు సాగు చుండినన్
బరఁగ నిరోధనమ్ములటు వాటిని నెంచక యుండి మూలమౌ
కరణము విస్మరించు నెడఁ గల్గవు కీర్తియు గౌరవమ్ములున్
కరణము కారణము
(సాధకునకు ఎన్నో అడ్డంకులు ముఖ్యంగా శాస్త్ర శోధన (scientific research) లో. అప్పుడు వాటికి కారణాలు కనుక్కొని ముందుకెళ్ళాలి. ఒకోసారి ఆ అడ్డంకి నూతన ఆవిష్కరణకు దారితీస్తుందండి)
ధరణిని సత్కార్యమ్ముల
రిప్లయితొలగించండినరులొనరింపఁగ దొరకొను నందము యశమున్
పరహితమును కోరి నెరపు
కరణమును మరువఁ గలుగవు గౌరవకీర్తుల్
ధరలో ఋణత్రయమ్మును
రిప్లయితొలగించండిసురుచిరముగఁ దీర్ప నెల్ల శుభములు కలుగున్
నర పుంగవులకు మృత సం
స్కరణమును మఱవఁ గలుగవు గౌరవ కీర్తుల్
హరణమె యెల్ల భాషల ననర్హము సమ్మత సూక్త సంత తా
చరణ మవార్య కార్య మగు సన్నుత పండిత సమ్మతాధ్వ సం
చరణము భావ్య మెల్లరకు సత్కవి కావ్యము లందు నెందు వ్యా
కరణము విస్మరించు నెడఁ గల్గవు కీర్తియు గౌరవమ్ములున్
రిప్లయితొలగించండిపిన్నక నాగేశ్వరరావు.
హైదరాబాద్.
తరగతి యందున గురువులు
పరిపరి బోధించినట్టి పద్య రచనమున్
నిరతము పఠియింపక వ్యా
కరణమును మరువ, గలుగవు గౌరవకీర్తుల్.
రిప్లయితొలగించండిపిన్నక నాగేశ్వరరావు.
హైదరాబాద్.
తరగతి యందున గురువులు
పరిపరి బోధించినట్టి పద్య రచనమున్
తరువాయి పఠింపక వ్యా
కరణమును మరువ, గలుగవు గౌరవకీర్తుల్.