20-4-2026 (సోమవారం)
కవిమిత్రులారా,
ఈరోజు పూరింపవలసిన సమస్య ఇది...
“కంజాతాక్షునకుఁ దొడవు గంకాళమ్మే”
(లేదా...)
“కంజాతాక్షుని భూషణమగుఁ గదా కంకాళ మెల్లప్పుడున్”
శార్దూలవిక్రీడితముశింజానమ్మగు లాస్యమై హరియె తాఁ జేరంగఁ, గౌంతేయులన్రంజింపంగను సంధివాక్యములతో రాణింపఁగన్ జూచినన్భంజింపంగ ఫలించ నెత్తుగడ మా భాగ్యంబనన్ సత్యమైకంజాతాక్షుని భూషణమ్మగుఁ గదా కంకాళ మెల్లప్పుడున్
కందంశింజితమున శ్రీకృష్ణుడురంజింపగ పాండవులను రాగన్ సభలోభంజించెడు మా యెత్తునకంజాతాక్షునకుఁ దొడవు గంకాళమ్మే!
పింజరపు నగ నిడుటకయిపుంజెడు రూప్యములు గూడ పొసగక, బగితిన్గుంజీలు దీసి యిడెనిక కంజాతాక్షునకుఁ దొడవు గంకాళమ్మే
గంజాయి మత్తు తో కా లంజరిని గాంచి విష్టరశ్రవు డంచున్ సంజీవి యనుకొని పలికె కంజాతాక్షునకుఁ దొడవు గంకాళమ్మే.సంజీవా పలుకంగనేల యిటులన్ సత్యంబు కాదందు నే కంజాతాక్షుడనంగ క్ష్వేళగళుడే కాదందువా శూలి యున్ కంజాతాక్షుడె యందువా మరిగనన్ కామారి యేయైనచో కంజాతాక్షుని భూషణమగుఁ గదా కంకాళ మెల్లప్పుడున్.
సంజయ! శ్రీవత్సంబగుకంజాతాక్షునకుఁ దొడవు; గంకాళమ్మేకంజాయించిన విధమునభంజన నిడు వైద్య విద్యఁ భావింపంగన్అంజాయించక నిత్య సత్యములతో నాలోచనల్ సల్పుమాకంజాతమ్మన నొప్పు తామరసమే కాఁబట్టి శ్రీవత్సమే కంజాతాక్షుని భూషణమ్మగుఁ గదా; కంకాళ మెల్లప్పుడున్గంజాయించిన వైద్య విద్య కొఱకున్ గల్గించు సౌలభ్యమే[అంజాయించు = సందేహపడు; కంజాయించు = ఏర్పాటుచేయు]
గంజాయిని గొని నీవిటుపింజారిగ బల్కదగునె వెర్రితనమునన్రంజిల్లదె కౌస్తుభమణికంజాతాక్షునకుఁ దొడవు గంకాళమ్మే?
-గంజాయిగొని బలికితివొకంజాతాక్షునకుఁ దొడవు గంకాళమ్మే?పింజారీవెధవా! నినురంజణి లో కాల్చెదగునురా దుశ్శీలా
శా॥ బంజారాలిలఁ బూర్వ కాలమున సంభావించుచున్ గానలన్రంజిల్లంగ నమోఘమంచునటు ప్రారంభించ వాసించఁగన్సంజాతమ్మును గాక విజ్ఞతయు విశ్వాసమ్ము నెక్కొల్పిరేకంజాతాక్షుని భూషణమ్మగుఁ గదా కంకాళ మెల్లప్పుడున్నెక్కొల్పు వ్యాపింపజేయు
కం:భంజించి హిరణ్య కశిపురంజన బ్రహ్లాదు కిడిన ప్రబలరణమునన్కెంజాయ రంగు నొందినకంజాతాక్షునకుఁ దొడవు గంకాళమ్మే”(నరసింహుడు హిరణ్య కశిపుని సంహరించినప్పుడు ఆ కంకాళమే ఆయన ఆభరణం గా ఒప్పింది.అది తన శరీరం పైనే ఉంది కనుక. )
గంజాయిం గొనినావొ చిత్తమున సంఘాతమ్ము వాటిల్లెనోభంజింపం దగునే పురాణముల సంభావింపకన్ సత్యమున్రంజిల్లున్ గద కౌస్తుభమ్మురమునన్ లక్ష్మీశుకున్, బల్కెదోకంజాతాక్షుని భూషణమ్మగుఁ గదా కంకాళ మెల్లప్పుడున్?
కంజంబందున లక్ష్మి తోడ నడరెన్ కౌస్తుంభ,శ్రీవత్సమేకంజాతాక్షని భూషణమ్మగుగదా కంకాళమెల్లప్పుడున్పింజంబున్ శిరమందు దాల్చు శివుకున్ ప్రీతైన సొమ్మౌనుగాకంజుండావిధి సృష్టి జేయును గదా కారుణ్యమున్ జూపుచున్
కంజంబందు జనించె లక్ష్మి ముదముగన్ కౌస్తుభ శ్రీవత్సముల్*కంజాతాక్షని భూషణమ్మగుగదా కంకాళమెల్లప్పుడున్*పింజంబున్ శిరమందు దాల్చు శివుకున్ ప్రీతైన సొమ్మౌనుగాకంజుండావిధి సృష్టి జేయును గదా కారుణ్యమున్ జూపుచున్
కంజంబందు జనించె లక్ష్మిహముగన్ కౌస్తుంభ శ్రీవత్సముల్*కంజాతాక్షని భూషణమ్మగుగదా కంకాళమెల్లప్పుడున్*పింజంబున్ శిరమందు దాల్చు శివుకున్ ప్రీతైన సొమ్మౌనుగాకంజుండావిధి సృష్టి జేయును గదా కారుణ్యమున్ జూపుచున్
గంజాయి గొనిన విధముగరంజన జెడి పలుక నిట్లు రమ్యం బగు నే రంజిల్లె నెచట నెప్పుడు కంజా తా క్షు నకు దొడవు గంకా ళ మ్మే?
శార్దూలవిక్రీడితము
రిప్లయితొలగించండిశింజానమ్మగు లాస్యమై హరియె తాఁ జేరంగఁ, గౌంతేయులన్
రంజింపంగను సంధివాక్యములతో రాణింపఁగన్ జూచినన్
భంజింపంగ ఫలించ నెత్తుగడ మా భాగ్యంబనన్ సత్యమై
కంజాతాక్షుని భూషణమ్మగుఁ గదా కంకాళ మెల్లప్పుడున్
కందం
తొలగించండిశింజితమున శ్రీకృష్ణుడు
రంజింపగ పాండవులను రాగన్ సభలో
భంజించెడు మా యెత్తున
కంజాతాక్షునకుఁ దొడవు గంకాళమ్మే!
పింజరపు నగ నిడుటకయి
రిప్లయితొలగించండిపుంజెడు రూప్యములు గూడ పొసగక, బగితిన్
గుంజీలు దీసి యిడెనిక
కంజాతాక్షునకుఁ దొడవు గంకాళమ్మే
రిప్లయితొలగించండిగంజాయి మత్తు తో కా
లంజరిని గాంచి విష్టరశ్రవు డంచున్
సంజీవి యనుకొని పలికె
కంజాతాక్షునకుఁ దొడవు గంకాళమ్మే.
సంజీవా పలుకంగనేల యిటులన్ సత్యంబు కాదందు నే
కంజాతాక్షుడనంగ క్ష్వేళగళుడే కాదందువా శూలి యున్
కంజాతాక్షుడె యందువా మరిగనన్ కామారి యేయైనచో
కంజాతాక్షుని భూషణమగుఁ గదా కంకాళ మెల్లప్పుడున్.
సంజయ! శ్రీవత్సంబగు
రిప్లయితొలగించండికంజాతాక్షునకుఁ దొడవు; గంకాళమ్మే
కంజాయించిన విధమున
భంజన నిడు వైద్య విద్యఁ భావింపంగన్
అంజాయించక నిత్య సత్యములతో నాలోచనల్ సల్పుమా
కంజాతమ్మన నొప్పు తామరసమే కాఁబట్టి శ్రీవత్సమే
కంజాతాక్షుని భూషణమ్మగుఁ గదా; కంకాళ మెల్లప్పుడున్
గంజాయించిన వైద్య విద్య కొఱకున్ గల్గించు సౌలభ్యమే
[అంజాయించు = సందేహపడు; కంజాయించు = ఏర్పాటుచేయు]
గంజాయిని గొని నీవిటు
రిప్లయితొలగించండిపింజారిగ బల్కదగునె వెర్రితనమునన్
రంజిల్లదె కౌస్తుభమణి
కంజాతాక్షునకుఁ దొడవు గంకాళమ్మే?
-
రిప్లయితొలగించండిగంజాయిగొని బలికితివొ
కంజాతాక్షునకుఁ దొడవు గంకాళమ్మే?
పింజారీవెధవా! నిను
రంజణి లో కాల్చెదగునురా దుశ్శీలా
శా॥ బంజారాలిలఁ బూర్వ కాలమున సంభావించుచున్ గానలన్
రిప్లయితొలగించండిరంజిల్లంగ నమోఘమంచునటు ప్రారంభించ వాసించఁగన్
సంజాతమ్మును గాక విజ్ఞతయు విశ్వాసమ్ము నెక్కొల్పిరే
కంజాతాక్షుని భూషణమ్మగుఁ గదా కంకాళ మెల్లప్పుడున్
నెక్కొల్పు వ్యాపింపజేయు
కం:భంజించి హిరణ్య కశిపు
రిప్లయితొలగించండిరంజన బ్రహ్లాదు కిడిన ప్రబలరణమునన్
కెంజాయ రంగు నొందిన
కంజాతాక్షునకుఁ దొడవు గంకాళమ్మే”
(నరసింహుడు హిరణ్య కశిపుని సంహరించినప్పుడు ఆ కంకాళమే ఆయన ఆభరణం గా ఒప్పింది.అది తన శరీరం పైనే ఉంది కనుక. )
గంజాయిం గొనినావొ చిత్తమున సంఘాతమ్ము వాటిల్లెనో
రిప్లయితొలగించండిభంజింపం దగునే పురాణముల సంభావింపకన్ సత్యమున్
రంజిల్లున్ గద కౌస్తుభమ్మురమునన్ లక్ష్మీశుకున్, బల్కెదో
కంజాతాక్షుని భూషణమ్మగుఁ గదా కంకాళ మెల్లప్పుడున్?
కంజంబందున లక్ష్మి తోడ నడరెన్ కౌస్తుంభ,శ్రీవత్సమే
రిప్లయితొలగించండికంజాతాక్షని భూషణమ్మగుగదా కంకాళమెల్లప్పుడున్
పింజంబున్ శిరమందు దాల్చు శివుకున్ ప్రీతైన సొమ్మౌనుగా
కంజుండావిధి సృష్టి జేయును గదా కారుణ్యమున్ జూపుచున్
కంజంబందు జనించె లక్ష్మి ముదముగన్ కౌస్తుభ శ్రీవత్సముల్
తొలగించండి*కంజాతాక్షని భూషణమ్మగుగదా కంకాళమెల్లప్పుడున్*
పింజంబున్ శిరమందు దాల్చు శివుకున్ ప్రీతైన సొమ్మౌనుగా
కంజుండావిధి సృష్టి జేయును గదా కారుణ్యమున్ జూపుచున్
కంజంబందు జనించె లక్ష్మిహముగన్ కౌస్తుంభ శ్రీవత్సముల్
తొలగించండి*కంజాతాక్షని భూషణమ్మగుగదా కంకాళమెల్లప్పుడున్*
పింజంబున్ శిరమందు దాల్చు శివుకున్ ప్రీతైన సొమ్మౌనుగా
కంజుండావిధి సృష్టి జేయును గదా కారుణ్యమున్ జూపుచున్
గంజాయి గొనిన విధముగ
రిప్లయితొలగించండిరంజన జెడి పలుక నిట్లు రమ్యం బగు నే
రంజిల్లె నెచట నెప్పుడు
కంజా తా క్షు నకు దొడవు గంకా ళ మ్మే?