శంకరాభరణం

28, అక్టోబర్ 2016, శుక్రవారం

సమస్య - 2183 (విప్రవరునకు...)

కవిమిత్రులారా,
ఈరోజు పూరించవలసిన సమస్య ఇది...
"విప్రవరునకు యజ్ఞోపవీత మేల"
లేదా...
"విప్ర కులావతంసునకుఁ బేరగు జంధ్య మదేల వేయఁగన్"

27, అక్టోబర్ 2016, గురువారం

వేంకటేశ్వర శతకము - 6

వేంకటేశ్వర శతకము

(ప్రణీతము: పోచిరాజు కామేశ్వర రావు)

(౬)

ప్రాకట ఘోర దుష్టజన భంజన! కచ్ఛపమూర్తి భాసితా!

మూక సురూప భాసిత! విమోచిత సత్య పురార్చితాంఘ్రి రా

జాకర ఘాత రామ! చదిరాశన గోత్ర నివాస తోషితా!

శ్రీకర! పాండవారిహర! సింహసుమధ్యమ! వేంకటేశ్వరా! 46.

[మూకము=మత్స్యము; ధరాధినాధాకర =రాజసమూహము; చదిరాశనము = ఏనుగును భుజించునది, సింహము]

ఆయత వాయు నందన వరాతత దాయక! వాసుదేవ! నా

రాయణ శైలవాస! మిథిలాధిపతీష్టద! నిత్యయౌవనా!

మేయ వృషాసురాంబుద సమీరణ! భక్త జనార్థితార్థ సం

ధాయక! తీర్థపంచక సుధామ! సునిశ్చల! వేంకటేశ్వరా! 47.

[నిశ్చలుడు = విభవుడు]

భాసుర జానుదఘ్నభవ భవ్యవరాహ! కుమారధారికా

వాస మయూరకేతు చిరభవ్యవరప్రద! సేవ్యరుద్ర భా

మాసుత నాధతీర్థవర మజ్జన లోక హితప్రదాయకా!

శాసిత పంచ బాణ ఘన సత్సఖ! మాధవ! వేంకటేశ్వరా! 48.

[జానుదఘ్న=మోఁకాటి లోఁతు (జానుదఘ్నసముద్భూతపోత్రిణే)]

అంజన గోత్రనాధ! కుముదాక్షగణధ్వజినీ విభుత్వ ధృ

ద్రంజన దాయకా! మృగసురంజన! కిన్నరయుగ్మశాప స

ద్భంజన! విశ్వతీర్థ దురితఘ్న! సపర్వత దేశమందిరా!

కంజజ మాతృహస్తకద కైరవ మాలిక! వేంకటేశ్వరా! 49.

[మృగసురంజన=మృగయారసిక; సపర్వత దేశమందిరా=ఉపత్యకాప్రదేశస్థ]

పావన పాండుకోలవర! భక్తసుగోచర! విష్ణుశైల స

ద్జీవన! రుక్మపద్మ సరసీతటి మాకృత సంయతీష్ట! సం

సేవక నీలకంఠ నరసింహ! వృషాద్రి నివాస తోషితా!

సేవక మాధవీయ ఖల ఛేదన రంజన! వేంకటేశ్వరా! 50.

[పాండుకోలవర:శ్వేతవరాహము; విష్ణుశైలము=సాలగ్రామము; మాకృత=లక్ష్మీకృత ]

ప్రాభవ ధర్మసంచరిత భక్త సుచేతన దాయకార్త! నా

గాభరణేష్టమిత్ర! కుముఖాచల వల్లభ! నీలధేను దు

గ్ధాభిషవాంగశుద్ధజనితావ్యయ! చోళ సుతప్రియా! హిర

ణ్యాభరణప్రభావిలసితాజిర! మధ్వరి! వేంకటేశ్వరా! 51.

[కుముఖాచలము=వరాహాచలము; అభిషవము= స్నానము]

అంతవిహీన! గోగణవరాధిప! కృష్ణసమాహ్వ విప్ర వే

దాంత సుదేశికత్వద! ఘనాసిత శైల నివేశన! ప్రలం

బాంతక దివ్య తీర్థ సకలాంచిత పుణ్యవితాన దాయకా!

నంత విలాస శయ్య! వర నంద సునందన! వేంకటేశ్వరా! 52.

యాదవ శేఖరా! నలిన జార్థిత సత్కృత సౌమ్య రూప! స

మ్మోదిత మేదినీ! ధవళ పూర్ణ పయోధి మనోహరా! హృషీ

కోదిత పాలక! త్రిజగ దోచిత పూరిత! సత్య పట్టణా

చ్ఛాదిత శైలవాస! బలసంయుత విగ్రహ! వేంకటేశ్వరా! 53.

ప్రాయ కృతాఘ నాశక సువర్ణముఖీ జలకార్థి దాత! నా

రాయణ! నారసింహ రుచి రంజిత భార్గవి! శ్రీనివాస! ప

ద్మాయత పత్ర నేత్ర! పరమాత్మ! ముకుంద! శుకాక్షిగోచరా!

సాయక ఖండి తాజిర నిశాచర! రాఘవ! వేంకటేశ్వరా! 54.

కల నయినం ద్వదీయ భవఖండన దర్శన భాగ్యమీయవే

పలుకుల చేత నైన నిను బన్నుగ కీర్తన సేయ నోచనే

తలపుల యందు నిల్పినను దాపము బాప విలంబ మేలనో

చులకన చూపు లేల దయఁ జూడవె దీనుని వేంకటేశ్వరా! 55.

సమస్య - 2182 (ప్రమాదముల్ ప్రమోద మిచ్చి...)

కవిమిత్రులారా,
ఈరోజు పూరించవలసిన సమస్య ఇది...
"ప్రమాదముల్ ప్రమోద మిచ్చి రక్షసేయు నెల్లరన్"
లేదా...
"పెను ప్రమాదములు ప్రమోదమునకె సుమ్ము"

26, అక్టోబర్ 2016, బుధవారం

వేంకటేశ్వర శతకము - 5

వేంకటేశ్వర శతకము

(ప్రణీతము: పోచిరాజు కామేశ్వర రావు)

(౫)

ఆయత చంద్ర వంశజుడు నాతత కీర్తి విభూషణుండు నా

రాయణ నామధేయుడు విరాజిత శీలుడు పుణ్యమూర్తియుం

బాయని భక్తి నేర్పఱచె స్వర్ణ విమానము వేంకటాద్రినిన్

ధ్యేయము నెల్ల భక్తులకు దివ్య నిధానము వేంకటేశ్వరా! 36.

కుర్వ నివాసి యుత్తముడుఁ గుమ్మరి భీముడు దైవ భక్తుడున్

సర్వము విష్ణు మూలమని సన్మతి మృణ్మయ పత్ర రాజినిన్

గర్వము వీడి కొల్వగ సకాంతయ చేరెను విష్ణు లోకమున్

సర్వ ఖలవ్యయమ్మునను సత్వర మింపుగ వేంకటేశ్వరా! 37.

పుణ్య తమమ్ము లయ్య మధు పూరిత తావక నామ కీర్తనల్

గణ్యము గాదు మీ దగు నఖండ మహాత్మ్యము నేరికిన్ ఘనా

రణ్యము లందు నున్నను సురక్షితులే భవదీయ భవ్య కా

రుణ్య వితానమున్న నిల రోచిత లోచన వేంకటేశ్వరా! 38.

శేష నగాధి వాస రత! శీఘ్ర వృషాక్షి సుగోచరా! సదా

తోషద నాధఖాత తట! తోయజ నేత్ర! సుమేరు పుత్ర సం

తోషద శైలనాధ! లసదుత్తమ విష్ణు సదాభిధాన! సం

భాషణ భవ్య పుష్ప యుత వాత సుపూజిత! వేంకటేశ్వరా! 39.

[ వృషాక్షిసుగోచరా = వృషదృగ్గోచరా; నాధఖాతము= స్వామి పుష్కరణి; సుమేరుపుత్ర సంతోషద శైలనాధ = మేరుపుత్రగిరీశా]

నిత్య కుమార సేవ్య! రమణీయ గిరీంద్ర నికుంజ సంచరా!

సత్య పరాక్రమ త్రిదశ సన్నుత రామ! బలారి గోచరా!

దైత్య కదంబ నిర్దళన! తార్క్ష్య మహీధర వాస హర్షితా

త్మ! త్యజి తాక్షయస్థల! రమాస్థ భుజాంతర! వేంకటేశ్వరా! 40.

శాశ్వత! పద్మనాభ! హరిచందన గోత్రవరాధినాధ! స

ర్వేశ్వర! శంఖ చక్ర యుగళేద్ధ కరాంబుజ! శంఖ రాజరా

జేశ్వర నేత్ర గోచర! మునీశ్వర సంచయ పూజి తాగ్రణీ!

శశ్వదభీష్టదాత! సురసన్నుత! కేశవ! వేంకటేశ్వరా! 41.

శ్రీగిరి సన్నివాస! నిజ శేషనగాకృతి దర్శనాతురా!

శ్రీ గురుమానసాపహర! శీర్షసహస్ర! సహస్రపాద! రూ

ప్యాగమ నాధ సేవ్య! చతురాస్య సురాసహ విశ్వరూప! స

ద్భాగవతేష్టదాయక! కృపారసవీక్షణ! వేంకటేశ్వరా! 42.

[ రూప్యాగమనాధ = శివుడు]

మోద సువర్చలాసుతచమూభర! సంయమి బృంద సేవ్య! దా

మోదర! కృష్ణ! గూఢతర మోక్షవిమాన విలాస భాసితా!

సాదర వైనతేయ భుజ సమ్మదవాస! సులిప్త చందనా

మోద! హరి! ప్రియంగు ఘనభుక్ప్రియ! శ్రీధర! వేంకటేశ్వరా! 43.

[ఆమోదము = దూరముగా వ్యాపించెడు పరిమళము, సంతోషము]

వారిద సన్నిభద్యుతి సువర్ణ వరాంగ! సహస్రలోచనా!

కీర వసూరు రక్షక! సుకీర్తిత కుంభభవాక్షి గోచరా!

సార ధరాధరాంచిత విశాల సుసానుతలప్రతిష్ఠితా

గారివరా! పరాత్పర! ఘనాఘవినాశన! వేంకటేశ్వరా! 44.

[కీర వసు+ఉరు రక్షక =కీరవసూరురక్షక: వసూపరిచరత్రాత(ఉపరిచరము=పక్షి): పంచవర్ణపు చిలుకను, వసువును రక్షించిన వాడు) ; కుంభభవుడు= అగస్త్యుడు; సానుతలప్రతిష్ఠిత +అగ+అరి (అగము = పాము): సానుస్థాపిత తార్క్ష్యాయ]

నీరజనేత్ర! సత్యపుర నిర్గత హేమ విమాన సంగతా!

సారస సంభవానిమిష సద్గురు దాత! శశాంకరూపదా!

కారణ కార్య హేతుక! మృకండజ తీర్థజ పుణ్యదాయకా!

వారిజగర్భ హస్తకృత భవ్య మహోత్సవ! వేంకటేశ్వరా! 45.

సమస్య - 2181 (కోడలు మామఁ జూచి...)

కవిమిత్రులారా,
ఈరోజు పూరించవలసిన సమస్య ఇది...
"కోడలు మామఁ జూచి కనుగొట్టెను రమ్మని సైగఁ జేయుచున్"
లేదా...
"కోడలు కనుగొట్టె మామకున్ రమ్మనుచున్"

25, అక్టోబర్ 2016, మంగళవారం

వేంకటేశ్వర శతకము - 4

వేంకటేశ్వర శతకము

(ప్రణీతము: పోచిరాజు కామేశ్వర రావు)

(౪)

గురువటఁ బుష్య యోగమునఁ గూడగ నా శ్రవణా భ యుక్తమై

పరగెడు సోమ వారమునఁ బన్నుగఁ దోగగ దేవ తీర్థమం

దు రమణఁ గల్గు నెల్లరకుఁ దోరపు టాయువులుం గులాభివృ

ద్ధి రుచిర సంతతీశ భవదీయ దయేక్షణ వేంకటేశ్వరా! 26.

[శ్రవణాభ = శ్రవణానక్షత్రము]

బాలుని రంగదాసుని విభాసిత కాయుని భక్తశేఖరుం

బాలిత పుష్పధామ సుమభవ్యసుదామ సమర్పణార్థి స

త్శీలుని స్వామిపాద నత శీర్షుని భావిజ తొండమానునిన్

మేలుగ గాచి తీవు పరమేష్ఠి సుపూజిత వేంకటేశ్వరా! 27.

కేకిలలామ నిత్య పరికీర్తిత తోషణ! నీరజాక్ష! వ

ల్మీక నిగూఢపాద! సకిరీటవరాభరణోజ్వలాంగకా!

ప్రాకట శంఖ చక్ర సుకరండ గదాయుధ హస్త భూషితా!

శ్రీకర! భూరమావిరళ సేవిత! కావవె వేంకటేశ్వరా! 28.

[కేకిలలామ = శిఖిధ్వజుడు ; కుమారస్వామి]

శ్రీసతి పూర్వ మొక్క తరి చిత్రముగన్ ముని శేఖరుండు దు

ర్వాసుని ఘోరశాపమునఁ బద్మదలాక్షుడు తోడురాగ భూ

వాసిగఁ జేసె సంయతినిఁ బద్మ సరోవర వాటికా తటిన్

వాసికి నెక్కె నక్కొలను పాపహరంబుగ వేంకటేశ్వరా! 29.

భూరి వరాహ రూపమున బోయని క్షేత్రపు శాలి ధాన్యముం

గోరి భుజింపఁ బాదముల గుర్తులు సూచి నిషాదు డేగి యా

దారినఁ బుట్ట లోనఁ గిటిఁ దాఁ గని త్రవ్వగ మూర్ఛ సెందెనే

నేరడు నిన్నిలన్ వసువు నేరము సైచితి వేంకటేశ్వరా! 30.

చెప్పితి వీవు పుత్రుడు భజింప నిషాదుని నావహించి మీ

రిప్పుడ యేగి తెల్పుడిటు లిప్పుర నాథుడు తొండమాన్ ఘనుం

డొప్పుగఁ బుట్టనుం గడుగ నుత్తమ నీలపు గో పయస్సునం

జప్పునఁ గాంతు రొక్క శిలఁ జక్కగ నంచును వేంకటేశ్వరా! 31.

ఖోలక మందునున్న శిలఁ గూర్మినిఁ దీసి వరాహ వక్త్రమున్

లీలగ నంక పీఠ తట లేఖిత భూసతి రూపు భాసిలన్

మేలుగఁ జెక్క స్థాపితము మేదినిఁ జేసెను తొండమానుడుం

బూలును భవ్య పత్రములఁ బూజలు సల్పుచు వేంకటేశ్వరా! 32.

పాద యుగంబు బుట్ట నిరపాయము దాగిన శ్రీనివాసునిన్

మోదము మీర గాంచి పదముల్ పరిశుభ్రము సేసి పాల నా

మోదిత వేదమంత్రములఁ బూజలు సల్పి చరింప భక్తినిన్

మేదినిఁ దొండమానుడట మీదయఁ బొందెను వేంకటేశ్వరా! 33.

గౌరవ చించ చంపక నగమ్ములు వేంకట నాధ మాధవ

శ్రీరమ వాసయోగ్యముల రెంటిని దక్క నగాన్య ఛేదనం

గూరిమిఁ దొండమానుడిలఁ గోర రమేశుడు స్వప్నమందుఁ బ్రా

కారము నంత రమ్యముగఁ గట్టెను ధన్యత వేంకటేశ్వరా! 34.

నేరుగ రాజ మందిర వినిర్గత భవ్య సుఛిద్ర మార్గముం

బారగఁ జేసి యద్రికి సభార్య సుతేతర బంధు సంఘముల్

వీరుడు తొండమానుడల వేంకట నాధ పదాబ్జ పూజలం

గౌరవమొప్పఁ జేయుచు సుఖమ్ములఁ దేలెను వేంకటేశ్వరా! 35.

సమస్య - 2180 (మునికిన్ గోపమె భూషణం బగు...)

కవిమిత్రులారా,
ఈరోజు పూరించవలసిన సమస్య ఇది...
"మునికిన్ గోపమె భూషణం బగు ప్రజామోదంబు సంధిల్లఁగన్"
లేదా...
"మునికిఁ గోపమె కద భూషణంబు"

24, అక్టోబర్ 2016, సోమవారం

వేంకటేశ్వర శతకము - 3

వేంకటేశ్వర శతకము

(ప్రణీతము: పోచిరాజు కామేశ్వర రావు)

(౩)

చేవ నొసంగి స్వామిగను జేయు తటాకము తాన మాడినం

గావున స్వామి పుష్కరిణి గా వచియింతురు దీని నెల్లరున్

క్ష్మావిభు డయ్యె శంఖణుడు స్నానము సేయగ భ్రష్ట భూమికిం

బావన వారిజాకర సుపాలన వైభవ వేంకటేశ్వరా! 16.

తలచెద శ్రీసతీ రమణుఁ దాపస మానస పారిజాతముం

బలికెద వేంకటాచల నివాస మనోహర కీర్తనావళుల్

కొలిచెద నర్థిలోక వరగుప్తి శుభప్రద దివ్యహస్తునిన్

విలసిత కాశ్యపేయ పరివేష్టిత సన్నుత వేంకటేశ్వరా! 17.

భవ్యము మంగళప్రదము భాసిల వక్షము నందు లక్ష్మియున్

దివ్యము నీదు దర్శనము దీన జనోద్ధరణప్రకాశమున్

శ్రావ్యము నీ చరిత్రము పరాత్పర! సన్నుత! భక్తవత్సలా!

యవ్యయ! సంకటాపహర! యజ్ఞవరాహమ! వేంకటేశ్వరా! 18.

గాయక మెంచగం గృత యుగంబున నంజన శైల మందుఁ ద్రే

తాయుగ మందు విష్ణువు నితాంత రతిన్ వసియించు నండ్రు నా

రాయణ శృంగి సింహగిరి రంజిలు ద్వాపర మందునం గలి

న్నాయత కీర్తి వేంకట నగాంతర మందున వేంకటేశ్వరా! 19.

[గాయకము=మర్మము]

భూరి కుమార ధారిక యపూర్వ తటాక నిమజ్జనంబు స

త్పూర సురాపగాది నద పుణ్య నిమజ్జన తుల్యమట్టి కా

సార తటీ స్థితాగ్నిభవ సన్నుత హర్షణ దీన రక్షకా

భారమునీద యంచు మదిఁ బన్నుగఁ గొల్తుము వేంకటేశ్వరా! 20.

దినకరు డుండ కుంభమున దివ్యము మాఘపు పౌర్ణిమా తిథిం

దనర మఘాభ మత్తరిని దర్పము వీడి కుమార ధారికన్

మునుగగ మధ్య ఘస్రమునఁ బుణ్య ఫలమ్ము ప్రకాశమౌ నటం

గనికర మొప్పఁ గాచెదవు కంటికి రెప్పగ వేంకటేశ్వరా! 21.

అంబర రత్న మింపుగ విహారము సేయగ మీన రాశినిం

దుంబుర తీర్థ తోయములఁ దోఁగగ భక్తినిఁ బౌర్ణమీ తిధిన్

సంబర మొప్ప ద్వాదశభ సంయుత తుర్యపు కాల మందు న

న్నంబల గర్భ జన్మములు నంటవు నీదయ వేంకటేశ్వరా! 22.

[ద్వాదశభ=12వ నక్షత్రము, ఉత్తరఫల్గుని ; తుర్యపు కాలము = నాల్గవ దైన బ్రహ్మ ముహూర్తము, తెల్లవారుఝాము]

శూరుడు మేష రాశి గన శూరతఁ బున్నమి నాటి వేకువం

బారగ చిత్త యత్తఱిని బాంధవ నందన దార యుక్తమై

గౌరవ మొప్పగన్ గగన గంగ సరోవర మందుఁ దోగగన్

మూరిన ప్రేమ నిచ్చెదవు మోక్షము మాకిల వేంకటేశ్వరా! 23.

[ గగనగంగ = ఆకాశ గంగ]

మిహిరుడు వాహ రాశిఁ జన మింటిని ద్వాదశి శుక్ల కృష్ణలన్

మిహిర కుజాఖ్య వారములు మేలుగ పాండవ తీర్థ మందున

న్నిహమున దుఃఖ నాశనము నింక పరమ్మున సౌఖ్య రాశులున్

సహనము తోడఁ దోగగను జక్కగ నిత్తువు వేంకటేశ్వరా! 24.

నియతిని సప్తమీ తిధిని నిర్మలుడై రవివార మందు హ

స్త యుతము నైన నుత్తమపు తారల నైనను దోగినన్ సుధా

మయ జలమం దనంత గిరి మస్తక నిర్ఝర పాపనాశ నా

హ్వయమున కోటి జన్మ కృత పాపము లుక్కును వేంకటేశ్వరా! 25.

[అనంతగిరి=శేషాచలము]