4, అక్టోబర్ 2016, మంగళవారం

చమత్కార పద్యాలు – 216/13


త్రింశదర్థ పద్యరత్నము పోకూరి కాశీపతి

ఆ.వె.
భూరి జఠర గురుఁడు నీరజాంబక భూతి
మహిత కరుఁ డహీన మణి కలాపుఁ
డలఘు సద్గణేశుఁ డగ్రగోపుఁడు మహా
మర్త్యసింహుఁ డేలు మనల నెపుడు.

13వ అర్థము నవగ్రహ స్మరణ      
                                                                          
భూరి జఠర గురుఁడు = మిక్కిలి కఠినులగు వారికి (రాక్షసులకు) గురువైన శుక్రుఁడును,
నీరజ అంబక భూతి = విష్ణుజన్ముఁడైన యంగారకుఁడును,
మహిత కరుఁడు = ఘనతరమైన కిరణములుగల సూర్యుఁడును,
అహి = రాహుయుక్తమైన
ఇనమణి = రాజసర్ప విశేషమగు కేతువును (రాహుకేతువులును),
కలాపుఁడు = విద్యల కధిపతియగు బుధుఁడును,
అలఘు సద్గణేశుఁడు = విస్తారమైన నక్షత్ర చయమున కధీశుఁడగు చంద్రుఁడును,
అగ్ర గోపుఁడు = ప్రధాన గీష్పతియగు బృహస్పతియును,
మహామర్త్యసింహుఁడు = గొప్పయగు దేవతలలో సింహప్రాయుఁడైన శనియును,
మనలన్ = మనలను
ఎపుడున్ = నిరంతరము
ఏలు = రక్షించుగాక!

సమస్య - 2162 (భీరుం డావహమందుఁ బోరె...)

కవిమిత్రులారా,
ఈరోజు పూరించవలసిన సమస్య ఇది...

"భీరుం డాహవమందుఁ బోరెఁ గదరా బీభత్సముం గొల్పుచున్!"
లేదా...
"భీరుఁడు పోరాడె మిగుల బీభత్సముగన్"
ఈ సమస్యను పంపిన గుఱ్ఱం జనార్దన రావు గారికి ధన్యవాదాలు.

3, అక్టోబర్ 2016, సోమవారం

చమత్కార పద్యాలు – 216/12


త్రింశదర్థ పద్యరత్నము పోకూరి కాశీపతి

ఆ.వె.
భూరి జఠర గురుఁడు నీరజాంబక భూతి
మహిత కరుఁ డహీన మణి కలాపుఁ
డలఘు సద్గణేశుఁ డగ్రగోపుఁడు మహా
మర్త్యసింహుఁ డేలు మనల నెపుడు.

12వ అర్థము  అష్టదిక్పాలక స్మరణ         
                                                                          
భూరి జఠర గురుఁడు = లంబోదర జనకుఁడగు నీశానుఁడును,
నీరజ అంబక భూతి = అగ్గికంటి వలన శ్రీమంతుఁడగు కుబేరుఁడును,
మహిత కరుఁడు = ఆధిక్యము గల వాయుదేవుఁడును,
అహీన మణి = వృత్రునకు ప్రభురత్నమైన నిరృతియు,
కలాపుఁడు = కాంతుల కధిపతియగు నగ్నిహోత్రుఁడును,
అలఘు సద్గణేశుఁడు = గొప్ప సుమనోనాయకుఁడగు నింద్రుఁడును,
అగ్ర గోపుఁడు = ప్రధాన జలాధిపతియగు వరుణుఁడును,
మహామర్త్యసింహుఁడు = ఘనమైన దేవతలలో సింహప్రాయుఁడైన యముఁడును,
మనలన్ = మనలను
ఎపుడున్ = నిరంతరము
ఏలు = రక్షించుగాక!

సమస్య - 2161 (కారము గన్నులం బడిన...)

కవిమిత్రులారా,
ఈరోజు పూరించవలసిన సమస్య ఇది...

"కారము గన్నులం బడినఁ గల్గదె మోదము మానవాళికిన్"
(ఆకాశవాణి వారి సమస్య)
లేదా...
"కారము నేత్రములఁ బడినఁ గడు మోద మగున్"

2, అక్టోబర్ 2016, ఆదివారం

చమత్కార పద్యాలు – 216/11


త్రింశదర్థ పద్యరత్నము పోకూరి కాశీపతి

ఆ.వె.
భూరి జఠర గురుఁడు నీరజాంబక భూతి
మహిత కరుఁ డహీన మణి కలాపుఁ
డలఘు సద్గణేశుఁ డగ్రగోపుఁడు మహా
మర్త్యసింహుఁ డేలు మనల నెపుడు.

11వ అర్థము  కుబేర స్మరణ       
                                                                          
భూరి జఠర గురుఁడు = బ్రహ్మయే తాతగా గలవాడును, (బ్రహ్మ సంతతి యగు పులస్త్యబ్రహ్మ కుమారుఁడు),
నీరజ అంబక భూతి = శివుని వలన లభించిన సంపద గలవాడును,
మహిత కరుఁడు = అతిశయ మైనవాఁడును,
అహీన మణి కలాపుఁడు = ఘనతరమైన మణి సముదాయము గలవాఁడును,
అలఘు సద్గణేశుఁడు = విశేషమైన పుణ్యజన సముదాయమున కధీశుఁడైన వాఁడును,
అగ్ర గోపుఁడు = కడపటి (ఉత్తర) దిక్కునకు ప్రభువైనవాఁడును,
మహామర్త్యసింహుఁడు = మృతి లేనివారిలో మిక్కిలి శ్రేష్ఠుఁడైనవాఁడును (అగు కుబేరుఁడు)
మనలన్ = మనలను
ఎపుడున్ = నిరంతరము
ఏలు = రక్షించుగాక!

సమస్య - 2160 (వైరి స్వదేహ మౌట...)

కవిమిత్రులారా,
ఈరోజు పూరించవలసిన సమస్య ఇది...

"వైరి స్వదేహ మౌట యనివార్యపు శాపము దీర్ఘజీవికిన్"
లేదా....
"తన దేహమె వైరి యగుట తథ్యము ధరణిన్"
ఈ సమస్యను పంపిన పిట్టా సత్యనారాయణ గారికి ధన్యవాదాలు.

1, అక్టోబర్ 2016, శనివారం

చమత్కార పద్యాలు – 216/10


త్రింశదర్థ పద్యరత్నము పోకూరి కాశీపతి

ఆ.వె.
భూరి జఠర గురుఁడు నీరజాంబక భూతి
మహిత కరుఁ డహీన మణి కలాపుఁ
డలఘు సద్గణేశుఁ డగ్రగోపుఁడు మహా
మర్త్యసింహుఁ డేలు మనల నెపుడు.

10వ అర్థము వాయుదేవ స్మరణ       
                                                                          
భూరి జఠర = పెద్ద కడుపు గల భీమునకు
గురుఁడు = తండ్రి యైనవాఁడు,
నీరజ అంబక =అగ్గికంటి అయిన శివునకు
భూతి = పుట్టినవాఁడును,
మహిత కరుఁడు = ఆధిక్యత గలవాఁడును,
అహీన మణి కలాపుఁడు = అతిశయమే రత్నభూషణముగా గలవాఁడును,
అలఘు సద్గణేశుఁడు = ప్రాణాయామ మొనర్చు వాయుభక్షకులగు సాధువుల కధీశ్వరుఁ డైనవాఁడును,
అగ్ర గోపుఁడు = ?
మహామర్త్యసింహుఁడు = గొప్ప దేవతా శ్రేష్ఠుఁ డైనవాఁడును (అగు వాయుదేవుఁడు)
మనలన్ = మనలను
ఎపుడున్ = నిరంతరము
ఏలు = రక్షించుగాక!

సమస్య - 2159 (రాఘవుండు మండోదరీ...)

కవిమిత్రులారా,
ఈరోజు పూరించవలసిన సమస్య ఇది...

"రాఘవుండు మండోదరీ రమణికిఁ బతి"
లేదా...
"మగఁడై యొప్పును రాముఁ డింపెసఁగ నా మండోదరీభామకున్"
ఈ సమస్యను పంపిన గుఱ్ఱం జనార్దన రావు గారికి ధన్యవాదాలు.

30, సెప్టెంబర్ 2016, శుక్రవారం

చమత్కార పద్యాలు – 216/9


త్రింశదర్థ పద్యరత్నము పోకూరి కాశీపతి

ఆ.వె.
భూరి జఠర గురుఁడు నీరజాంబక భూతి
మహిత కరుఁ డహీన మణి కలాపుఁ
డలఘు సద్గణేశుఁ డగ్రగోపుఁడు మహా
మర్త్యసింహుఁ డేలు మనల నెపుడు.

9వ అర్థము –  వరుణ స్మరణ          
                                                                          
భూరి జఠర గురుఁడు = బ్రహ్మయే తాతగా గలవాడును, (బ్రహ్మ సంతానమగు కర్దమ ప్రజాపతి పుత్రుఁడు)
నీరజ అంబక =అగ్గికంటి అయిన శివుని వంటి
భూతి = ఐశ్వర్యముగా గలవాఁడును,
మహిత కరుఁడు = అతిశయ మైనవాఁడును,
అహీన మణి కలాపుఁడు = సర్పరాజమును మణికట్టున భూషణముగా (నాగపాశము) గలవాఁడును,
అలఘు సద్గణేశుఁడు = గొప్ప యొప్పుల కుప్ప యగు ప్రభువైనవాఁడును,
అగ్ర గోపుఁడు = ప్రధానమగు జలమునకు అధిపతి యైనవాఁడును,
మహామర్త్యసింహుఁడు = గొప్ప దేవతా శ్రేష్ఠుఁ డైనవాఁడును (అగు వరుణుఁడు)
మనలన్ = మనలను
ఎపుడున్ = నిరంతరము
ఏలు = రక్షించుగాక!

సమస్య - 2158 (కుండపోత వర్షమ్మున...)

కవిమిత్రులారా,
ఈరోజు పూరించవలసిన సమస్య ఇది...

"కుండపోత వర్షమ్మున గొడుగు లేల"
లేదా...
"వద్దిక ఛత్రముల్ గొనుట వర్షము వచ్చినఁ గుండపోతగన్"