1 అక్టోబర్ 2014 బుధవారం

సమస్యా పూరణం – 1526 (పదవీవిరమణయె గొప్ప)

కవిమిత్రులారా,
ఈరోజు పూరించవలసిన సమస్య ఇది...
పదవీవిరమణయె గొప్ప వర మగును గదా!
ఈ సమస్యను సూచించిన పోచిరాజు సుబ్బారావు గారికి ధన్యవాదాలు.

పద్యరచన - 693

కవిమిత్రులారా,

పైచిత్రాన్ని పరిశీలించి తగిన పద్యము(ల)ను వ్రాయండి.

నిర్వచన భారత గర్భ రామాయణము - 98


రావిపాటి లక్ష్మినారాయణ

రామాయణము-
చం.      దణి ఘననాదుఁడున్ (మిగిలెఁ దాననిశత్రుల మించి; చంపె) ల
క్ష్మణుఁడును వానినిన్; (వినియెఁ జానగుపుత్రుఁడు బిద్దె నంచు) దు
ర్గుణుఁడగు నింద్రజిద్(గురుఁడు; గూడె నతండును గోడు; వాని)దౌ
రణకృతి సైన్యముం (బొలిపె రాముఁడు సైన్యవిభుండు హెచ్చు)కాన్. (౧౧౩)

భారతము-
గీ.         మిగిలెఁ దాననిశత్రుల మించి చంపె;
వినియెఁ జానగుపుత్రుఁడు బిద్దె నంచు
గురుఁడు; గూడె నతండును గోడు; వాని
బొలిపె రాముఁడు సైన్యవిభుండు హెచ్చు. (౧౧౩)

టీక- (రా) ఇంద్రజిద్గురుఁడు = రావణుఁడు, సైన్యవిభుండు = నీలుఁడు, హెచ్చు, కాన్ = కాగా- అనగా సంతోషింపగా; (భా) గురుఁడు = ద్రోణుఁడు, సైన్యవిభుండు = ధృష్టద్యుమ్నుఁడు, దణి = ప్రభువు; జానగు = ఒప్పుచుండు; బిద్దుట = చనిపోవుట; కృతి = సమర్థత; పొలిపె = చంపెను.

30 సెప్టెంబర్ 2014 మంగళవారం

దత్తపది - 46 (కాకి-కోయిల-బాతు-నెమలి)

కవిమిత్రులారా!
కాకి - కోయిల - బాతు - నెమలి
పైపదాలను ఉపయోగిస్తూ భారతార్థంలో
మీకు నచ్చిన ఛందంలో పద్యం వ్రాయండి.
(నెమిలి సరియైన రూపం. శబ్దరత్నాకరం ‘నెమలియని వాడుచున్నారు గాని దానికిఁదగిన ప్రయోగము కనఁబడలేదు’ అని చెప్పింది. దత్తపదిలో ‘నెమలి’నే ప్రయోగించండి.)

పద్యరచన - 692

కవిమిత్రులారా,

పైచిత్రాన్ని పరిశీలించి తగిన పద్యము(ల)ను వ్రాయండి.

నిర్వచన భారత గర్భ రామాయణము - 97


రావిపాటి లక్ష్మినారాయణ

రామాయణము-
చం.      ఖలు మకరాక్షునిన్ (మడిపె గద్దఱియై కడుమాను వీఁక) వీ
రు లలర రాముఁడున్ (గురువరుండును శూరుఁడు ఘోరుఁ డౌచు) దా
య లెనయ భీతి వా(వి రటు నాదట గూల్చెను వీక శత్రు)లం
జెలగుచుఁ గీశులున్, (ద్రుపదసింహము సూర్యుసుతుండు చూడ)గన్. (౧౧౨)

భారతము-
గీ.         మడిపె గద్దఱియై కడుమాను వీఁక
గురువరుండును శూరుఁడు ఘోరుఁ డౌచు
విరటు నాదట గూల్చెను వీక శత్రు
ద్రుపదసింహము సూర్యుసుతుండు చూడ. (౧౧౨)

టీక- గురువరుండును = (రా) గొప్పశ్రేష్ఠుఁడు, (భా) ద్రోణుఁడు; (రా) వావిరి = అటున్; (భా) విరటు = విరాటరాజును; ద్రుపదసింహము - (రా) వానరశ్రేష్ఠుఁడు, (భా) ద్రుపదునిన్, సూర్యసుతుఁడు = (రా) సుగ్రీవుఁడు, (భా) కర్ణుఁడు; మాను = ఒప్పు; దాయలు = శత్రువులు.

29 సెప్టెంబర్ 2014 సోమవారం

సమస్యా పూరణం – 1525 (బ్రహ్మ కడిగిన పాదమున్)

కవిమిత్రులారా,
ఈరోజు పూరించవలసిన సమస్య ఇది...
బ్రహ్మ కడిగిన పాదమున్ బట్టరాదు.
ఈ సమస్యను పంపిన కందుల వరప్రసాద్ గారికి ధన్యవాదాలు.

పద్యరచన - 691

కవిమిత్రులారా,

పైచిత్రాన్ని పరిశీలించి తగిన పద్యము(ల)ను వ్రాయండి.

నిర్వచన భారత గర్భ రామాయణము - 96


రావిపాటి లక్ష్మినారాయణ

రామాయణము-
సీ.        మించి రాముని నా య(మిత్రు ధృతిని మూసి
మీఱెను హరిచక్ర) మారు రహిఁ గ
పుల నొంచె బ్రహ్మాస్త్ర(మునఁ బరువడి మోద
మెనయ సంధ)వథి కేభభటులు;
ఘననాదుఁ డేగె, బావని దెచ్చె ద్రోణాద్రి;
మొన మంచె; దానిస్థలి నగ ముంచె;
దనుజులు రేఁగులఁ దంగేళ్లుగాఁ ద్రొక్కఁ
గపులు గాలిచె లంక; గంపనుఁడు మె
గీ.         ఱయఁ జదిపె వాలిభ(వుఁడు విజయుఁడు వానిఁ;
గెడపె వైరి ఘటోత్క)చిత్తుఁడగు కుంభు
బేరజంబును నీ(చున్ రవిజుఁ; డడంచె
జోక శక్తి) నికుంభుఁడన్ సోకు హనుమ. (౧౧౧)

భారతము-
ఆ.        మిత్రు ధృతిని మూసి మీఱెను హరిచక్ర
మునఁ బరువడి మోద మెనయ సైంధ
వుఁడు; విజయుఁడు వానిఁ గెడపె; వైరి ఘటోత్క
చున్ రవిజుఁ డడంచె జోక శక్తి. (౧౧౧)

టీక- (రా) అమిత్రు = విరోధియొక్క, (భా) మిత్రున్ = సూర్యుని; హరిచక్రము = కపులగుంపు, (భా) హరి = కృష్ణుఁడు, చక్రమున = సుదర్శనచక్రమున; వాలిభవుఁడు = (రా) అంగదుఁడు; విజయుఁడు= (రా) జయశీలుఁడు, (రా) వైరి = శత్రువుల, ఘట = గుంపునందు, ఉత్క = ఉత్సాహముగల, చిత్తుఁడు = మనస్సుగలవాఁడు; (భా) వైరిన్, ఘటోత్కచున్; శక్తిన్ = (రా) బలముచేత, (భా) శక్తియను నాయుధముచేత, ఆరురహి = ఒప్పుచున్న ప్రీతితో, బేరజము = కుత్సితుఁడు, జోక = ఉత్సాహము, సోకు = రాక్షసుని, సైంధవ = (రా) గుఱ్ఱము.

28 సెప్టెంబర్ 2014 ఆదివారం

న్యస్తాక్షరి - 7

అంశం- దుర్గాదేవీస్తుతి.
ఛందస్సు- తేటగీతి.
ప్రథమపాదం ద్వితీయగణాద్యక్షరం ‘దు’, 
ద్వితీయపాదం తృతీయగణాద్యక్షరం ‘ర్గ’,(కావాలనే హ్రస్వంగా ఇచ్చాను)
తృతీయపాదం చతుర్థగణాద్యక్షరం ‘దే’, 
చతుర్థపాదం పంచమగణాద్యక్షరం ‘వి’.